مهدی اخوان ثالث متخلص به (م-امید) یکی از شاعران نامدار معاصر ایرانی می باشد که تصمیم داریم تا زندگینامه این شاعر توانا را بازگو نماییم و در ادامه زیباترین اشعار اخوان ثالث مخصوصا شعر زمستان اخوان ثالث را با هم بخوانیم.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

زندگینامه مهدی اخوان ثالث

روز تولد : اسفند ۱۳۰۷
محل تولد : مشهد، استان خراسان رضوی
وفات : ۴ شهریور ۱۳۶۹
محل وفات : تهران
مزار : توس در کنار آرامگاه فردوسی
ملیت : ایرانی
پیشه ی اخوان ثالث : شاعری
سبک اشعار اخوان ثالث: شعر نو
تخلص مهدی اخوان ثالث: م. امید
همسر اخون ثالث : ایران اخوان ثالث
فرزندان : لاله، مزدک علی ، تنسگل، توس، زردشت، لولی
پدر و مادر : علی و مریم

مهدی اخوان ثالث (متولد اسفند ۱۳۰۷، مشهد، وفات ۴ شهریور ۱۳۶۹، تهران) شاعر مشهور و موسیقی ‌پژوه ایرانی بود. نام و تخلص وی در اشعارش «م. امید» می باشد. مهدی اخوان ثالث در شعر کلاسیک فارسی توانا بود. اخوان ثالث به شعر نو گرایش یافت و اشعاری در هر دو نوع شعر به یادگار گذاشت. همچنین، او آشنا به نوازندگی تار و مقام ‌های موسیقیایی بوده است.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

تبار اخوان ثالث

پدر اخوان ثالث که علی نام داشت، یکی از سه برادری بود که از اردکان در استان یزد به شهر مشهد سفر کرده بود و به همین جهت آنان نام خانوادگی ‌شان را اخوان ثالث به معنی برادران سه‌گانه انتخاب کردند.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

زندگی اخوان ثالث

مهدی اخوان ثالث در سال ۱۳۰۷ در توس جدید مشهد پا به هستی نهاد تا ایران اشعار اخوان ثالث را به گوش جان بشنود و شعر زمستان اخوان ثالث همه گیر شود. در مشهد تا مدت دبیرستان درس را ادامه داد. از نوجوانی به شاعری گرایش پیدا کرد و در ابتدا قالب شعر باستانی را انتخاب کرد.
در سال ۱۳۲۶ دوره هنرستان مشهد رشته آهنگری را به پایان رساند و آن جا در این رشته آغاز به کار نمود. در آغاز دهه ی بیست حیاتش به شهر تهران آمد و حرفه ی استادی را انتخاب نمود. مهدی اخوان چندین بار به زندان افتاد و یک بار هم به حومه کاشان تبعید گردید.
مهدی اخوان ثالث در سال ۱۳۲۹ بادخترعمویش ایران (خدیجه) اخوان ثالث وصلت کرد.
در سال ۱۳۳۳ برای دومین دفعه به اتهام سیاسی زندانی گردید.
پس از آزاد شدن از زندان در ۱۳۳۶ به کار در رادیو مشغول شد و پس از زمانی به تلویزیون خوزستان ارجاع داده شد.
اخوان ثالث در سال ۱۳۵۳ از خوزستان به شهر تهران برگشت و همین دفعه در رادیو و تلویزیون ملی ایران مشغول شد.
اخوان در سال ۱۳۵۶ در دانشگاه های تهران، ملی و تربیت معلم به تدریس شعر سامانی و معاصر مشغول شد.
در سال ۱۳۶۰ بدون حقوق و با محرومیت از تمامی مشاغل دولتی زمین گیر (بازنشانده) شد.
در سال ۱۳۶۹ به دعوت خانه فرهنگ آلمان برای برگزاری شب شعری از تاریخ ۴ تا ۷ آوریل برای اولین دفعه به خارج از سرزمین رفت و نهایتا چند ماهی بعد از برگشت از سفر در چهارم شهریور ماه همان سال از جهان رفت. طبق وصیت، او را در شعر توس در کنار آرامگاه پردیسی به خاک سپردند.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

سیاست و اخوان ثالث

مهدی اخوان ثالث اولین دفتر شعرش را با عنوان ارغنون در سال ۱۳۳۰ به انتشار رساند. اگرچه اخوان ثالث در دهه بیست خورشیدی فعالیت شعری خود را شروع نمود، ولی تا زمان انتشار دومین دفتر اشعار، زمستان، در سال ۱۳۳۶، در محافل ادبی آن روزگار معروفیت چندانی نداشت.
با وجود این که مهدی اخوان ثالث اول به سیاست گرایش داشت ولی بعد از واقعه ی ۲۸ مرداد از سیاست تا مدتی دور شد. چندی بعد با نیما یوشیج و سبک سرایندگی او آشنا گردید. شاهکار مهدی اخوان ثالث شعر زمستان می باشد که در ادامه با هم می خوانیم.

بیشتر بخوانید >>>  چند تا از بهترین اشعار عشق : چندین شعر زیبای عاشقانه و پر احساس

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

سبک‌شناسی اشعار اخوان ثالث

مهارت مهدی اخوان ثالث در شعر حماسی می باشد. او محتوای حماسی را در شعرش به کار می‌گیرد و ابعادی از این محتوا ها را به استعاره و نماد مزین می نماید.
به گفته تعدادی از منتقدان، تصویری که از اخوان ثالث در تصور بسیاری بر جای مانده این می باشد که م.امید از نظر شعری به نوعی نبوت و پیام ‌آوری روی آورده و از نظر عقیدتی مخلوطی از تاریخ ایران باستان و آراء عدالت‌ خواهانه پدید آورده و در این راه، گاه ایران ‌دوستی او جنبه نژادپرستانه پیدا نموده است. در حقیقت اخوان ثالث شعر را چنین تعریف می نماید: شعر محصول بی‌تابی انسان در لحظاتی است که در پرتو شعور نبوت قرار می‌گیرد.
اما مهدی اخوان ثالث این موضوع را نمی پذیرفت و در این‌باره گفته است: “من به گذشته و تاریخ ایران نظر دارم. من عقده عدالت دارم. هرکس قافیه را می‌شناسد، عقده عدالت دارد. قافیه دو کفه ترازو است که خواستار عدل است… گهگاه فریادی و خشمی نیز داشته‌ام.”
اشعار اخوان ثالث در دهه‌ های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ شمسی روزنه هنری تحولات فکری و اجتماعی دوران بود و بسیاری از جوانان روشن فکر و هنرمند آن روزگار با اشعار اخوان ثالث به نگرش جدیدی از زندگی رسیدند. مهدی اخوان ثالث بر شاعران هم عصر ایرانی تأثیری بسیار زیاد داشته است. هنر اخوان ثالث در ترکیب نمودن شعر کهن و سبک نیمایی و سوگ او بر گذشته، مجموعه ‌ای به وجود آورد که ویژه او بود و اثری عمیق در هم‌نسلان او و نسل‌های بعد گذاشت.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

مشاغل و سمتهاي اداري مهدی اخوان ثالث

اخوان ثالث در سال 1327 ساکن تهران گردید و به خدمت یادگیری و پرورش درآمد و به استادی پرداخت و پس از دوره ای به سمت مامور در وزارت اطلاعات مشغول هم کاری گشت و وظیفه اش نظارت بر برنامه های ادبی بود. وی به علاوه به شغل صدا برگردانی (یا همان دوبله) فیلم های مستند در استودیو «گلستان» نیز مشغول گردید. بنا به قول گلستان در دوره سه – چهار سال روی صداگذاری نزدی ک به سیصد فیلم مستند نظارت نمود. به جز آن هم به متن ترجمه ها و روانی سخنها رسیدگی می کرد، هم بر نوار اصلی و برگردان به نسخه های فیلم. بعد از آن که کارگاه فیلم گلستان تعطیل شد، ایرج گرگین رییس برنامه دوم رادیو از مهدی اخوان ثالث دعوت نمود تا مسئوولیت مستقیم برنامه های ادبی را عهده دار شود. با اعتنا به آن که تجربه مورد نیاز را برای این شغل نداشت، لکن با موفق شدن برنامه ها را اداره نمود. او می گوید: “من آن فرصت هفته ای چهار برنامه داشتم، یک برنامه ی ادبی داشتم، یک برنامه ی کتاب داشتم، در میزگرد هایی هم که راجع به این جور مسایل بود شر کت می کردم.”
در سال 1348 از اخوان برای کار تلویزیون آبادان دعوت گشت. او تا سال 1353 برای تلویزیون آبادان برنامه سازی کرد، ولی اتفاق ی مرگ دخترش لاله، او را اجبار نمود به تهران برگردد و از هم کاری با تلویزیون آبادان صرف دیدگاه کند. تا قبل از نهضت، اخوان ثالث کما بیش با برنامه های ادبی در تلویزیون ظاهر می گردید، پس از پیروزی قیام برای دوره ای در اداره انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی (فران کلین سابق) مشغول به کار شد، ولی پس از دوره ای استعفا داد و منزل نشین گشت.

بیشتر بخوانید >>>  چند تا از بهترین اشعار عارفانه (شعر عرفانی) از بزرگترین شعاری ایرانی

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

ازدواج مهدی اخوان ثالث

مهدی خوان ثالث در سال 1329 با ايران (خديجه) اخوان ثالث، دختر عمويش ازدواج کرد. ثمره اين ازدواج سه دختر به نام هاي لاله، لولي، تنسگل و سه پسر به نام هاي توس، زردشت و مزدك علي است. از حوادث دردناک دوران زندگي اخوان ثالث مي‌توان مرگ دو فرزندش را نام برد. در سال 1342 تنسگل دختر سوم وي هنوز چهار روز از تولدش نگذشته بود که فوت كرد و در سال 1353 دختر اولش لاله در رودخانه ی كرج غرق شد، اين دو حادثه ضربه ی ناگواری بر او وارد نمود.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

درگذشت مهدی اخوان ثالث

مهدی اخوان ثالث 40 روز پس از برگشت از خانه فرهنگ آلمان در چهارم شهریور ماه سال ۱۳۶۹ در تهران از دنیا رفت. وی در توس در کنار مزار حکیم ابوالقاسم فردوسی به خاک سپرده شد. روحش شاد و یادش گرامی باد.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار مهدی اخوان ثالث

همانطور که پیش تر گفتیم در ادامه زیباترین و حماسی ترین اشعار اخوان ثالث را برای شما گردآوری نموده ایم که امیدواریم از اشعار اخوان ثالث لذت ببرید. در ابتدا شعر زمستان اخوان ثالث که بی شکش یکی از معروف ترین اشعار وی می باشد را با هم می خوانیم.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار اخوان ثالث : زمستان اخوان ثالث

شعر زیبای زمستان اخوان ثالث را با هم می خوانیم :

سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت!
سرها در گریبان است
کسی سربر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را
نگه جز پیش پا را دید نتواند
که ره تاریک و لغزان است
وگر دست محبت سوی کس یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است!
نفس کز گرم گاه سینه می آید برون ابری شود تاریک
چو دیوار ایستد در پیش چشمانت
نفس کاین است پس دیگر چه داری چشم
زچشم دوستان دور یا نزدیک
مسیحای جوان مرد من ای ترسای پیر پیرهن چرکین
هوا بس ناحوانمردانه سرد است…آی…
دمت گرم و سرت خوش باد
سلامم را تو پاسخ گوی در بگشای
منم من میهمان هر شبت لولی وش مغموم
منم من سنگ تیپا خورده رنجور
منم دشنام پست آفرینش نغمه ناجور
نه از رومم نه از زنگم همان بیرنگ بیرنگم
بیا بگشای در بگشای دلتنگم
حریفا میزبانا میهمان سال و ماهت پشت در چون موج می لرزد
تگرگی نیست مرگی نیست
صدایی گر شنیدی صحبت سرما و دندان است
من امشب آمدستم وام بگذارم
حسابت را کنار جام بگذارم
چه می گویی که بیگه شد سحر شد بامداد آمد
فریبت می دهد برآسمان این سرخی بعد از سحرگه نیست
حریفا! گوش سرما برده است این یادگار سیلی سرد زمستان است
و قندیل سپهر تنگ میدان مرده یا زنده
به تابوت ستبر ظلمت نه توی مرگ اندود پنهان است
حریفا! رو چراغ باده را بفروز شب با روز یکسان است
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت!
هوا دلگیر درها بسته سرها در گریبان دستها پنهان
نفس ها ابر دل ها خسته و غمگین
درختان اسکلت های بلور آجین
زمین دلمرده سقف آسمان کوتاه
غبار آلوده مهروماه
زمستان است!

امیدواریم از شعر زمستان اخوان ثالث لذت برده باشید. شعری که به یکی از پر طرفدارترین اشعار اجتماعی مهدی اخوان ثالث بدل گشته است.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار اخوان ثالث : چون سبوی تشنه …

یکی از اشعار کوتاه اما پر معنی مهدی اخوان ثالث را با هم می خوانیم :

از تهي سرشار
جويبار لحظه ها جاري ست
چون سبوي تشنه كاندر خواب بيند آب ، واندر آب بيند سنگ
دوستان و دشمنان را مي شناسم من
زندگي را دوست مي دارم
مرگ را دشمن
واي ، اما با كه بايد گفت اين؟ من دوستي دارم
كه به دشمن خواهم از او التجا بردن
جويبار لحظه ها جاري!

بیشتر بخوانید >>>  حافظ: دیوان حافظ شیرازی+ده ها بیت شعر زیبای حافظ

پارادوکس در شعر اخوان ثالث نقش مهمی دارد و همچون بسیاری دیگر از اشعار وی در این جا نیز پارادوکس “از تهی سرشار” به زیبایی شعر دو چندان افزوده است.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار اخوان ثالث : قاصدک! هان چه خبر آوردی؟!

یکی از زیباترین اشعار مهدی اخوان ثالث که به شخصه بنده از آن بسیار لذت برده و می بریم همین شعر زیبا می باشد. خواندن ان خالی از لطف نیست :

قاصدك ! هان ، چه خبر آوردی ؟ از كجا وز كه خبر آوردی ؟

خوش خبر باشی ، اما ،‌اما  گرد بام و در من

بی ثمر می گردی  انتظار خبری نیست مرا

نه ز یاری نه ز دیار و دیاری باری برو آنجا كه بود چشمی و گوشی با كس

برو آنجا كه تو را منتظرند  قاصدك

در دل من همه كورند و كرند  دست بردار ازین در وطن خویش غریب

قاصد تجربه های همه تلخ  با دلم می گوید

كه دروغی تو ، دروغ  كه فریبی تو. ، فریب

قاصدك ! هان ، ولی … آخر … ای وای  راستی آیا رفتی با باد ؟

با توام ، آی! كجا رفتی ؟ آی  راستی آیا جایی خبری هست هنوز ؟

مانده خاكستر گرمی ، جایی ؟ در اجاقی طمع شعله نمی بندم خردك شرری هست هنوز ؟

قاصدك  ابرهای همه عالم شب و روز

در دلم می گریند

امیدوارم شما هم همچون من از این شعر اخوان ثالث حظ و بهره کافی برده باشید.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار اخوان ثالث : شمعدان

شعری آهنگین و پر صلابت از اشعار اخوان ثالث را با هم در ادامه می خوانیم :
چون شمعم و سرنوشت روشن، خطرم
پروانه ی مرگ پر زنان دور سرم
چون شرط اجل بر سر از آتش تبرم
خصم افکند آوازه که با تاج زرم!
اکنون که زبان شعله ورم نیست، چو شمع
وز عمر همین شبم باقی ست، چو شمع
فیلم نه به یاد هیچ هندوستانی
پس بر سرم آتشین کجک چیست، چو شمع؟
از آتش دل شب همه شب بیدارم
چون شمع ز شعله تاج بر سر دارم
از روز دلم به وحشت، از شب به هراس
وز بود و نبود خویشتن بیزارم

مرگ حقیقتی است که نمی توان آن را فراموش کرد و چه بسیار زیبا اخوان آن را به ما گوش زد می کند.

اخوان ثالث مهدی اخوان ثالث

اشعار مهدی اخوان ثالث : من شد و هست و شود بینم

باید زیست … شعری زیبا از مهدی اخوان ثالث که زندگی را با همه خوبی و بدی اش توصیف می کند

من نه خوش بینم نه بد بینم

من شد و هست و شود بینم

عشق را عاشق شناسد،  زندگی را من

من كه عمری دیده ام پایین و بالایش

كه تفو بر صورتش، لعنت به معنایش

دیده ای بسیار و می بینی

می وزد بادی، پری را می برد با خویش

از كجا ؟ از كیست؟

هرگز این پرسیده ای از باد؟

به كجا ؟ وانگه چرا ؟ زین كار مقصد چیست؟

خواه غمگین باش، خواهی شاد

باد بسیار است و پر بسیار ،یعنی این عبث جاریست.

آه باری بس كنم دیگر

هر چه خواهی كن تو خود دانی

گر عبث یا هر چه باشد چند و چون،

این است و جز این نیست.

مرگ می گوید:هوم! چه بیهوده

زندگی می گوید اما

باز باید زیست

باید زیست

باید زیست….

شعری آهنگین و پر صلابت از اشعار اخوان ثالث را با هم در ادامه می خوانیم :

لطفا اشتراک گذاری نمایید