احمد شاملو یکی از محبوب ترین شاعران معاصر می باشد که صاحب سبک شعر سپید (اشعار شاملو) است. سعی داریم ابتدا شرحی بر زندگی شخصی، اجتماعی و سیاسی احمد شاملو داشته باشیم و در ادامه زیباترین اشعار شاملو را با هم مرور نماییم.

احمد شاملو اشعار شاملو

زندگی نامه احمد شاملو

احمد شاملو متولد تهران در بیست و یک آذر ماه سال 1304 خورشیدی چشم به جهان گشود تا جهان اشعار شاملو را گوش جان بشنود. كودكي را به خاطر شغل پدرش كه افسر ارتش بود و هر چند وقتی را در جايی ماموريت مي رفت، در شهرهايی همچون رشت، سميرم، اصفهان، آباده و شيراز گذراند.

اشعار احمد شاملو

فعالیت های سیاسی احمد شاملو

آموزشهای دوران دبستان را در شهر های خاش و زاهدان و مشهد، و بخشي از دوره دبيرستان را در بيرجند، مشهد و تهران طی کرد تا کم کم پایه های شکل گیری اشعار شاملو شکل بگیرد. در سال ۱۳۳۱ به همراه پدرش، كه براي سروسامان دادن تشكيلات از هم پاشيده ژاندارمری به گرگان و تركمن صحرا انتقال پیدا کرده بود، به آنجا مي رود و همزمان با تحصيل در فعاليتهاي سياسي مناطق شمال شركت می نماید.
شاملو به خاطر طرفداری از آلمان ها و مخالفت با متفقين، در تهران دستگير مي شود و به زندان شوروي ها در رشت انتقال پیدا می کند. بعد از رهایی از زندان به همراه خانواده به رضائيه مي رود و كلاس چهارم دبيرستان را در آنجا طی مي كند و بعد از بازگشت به شهر تهران، براي هميشه تحصيلات مدرسی را ترک مي كند.

اشعار احمد شاملو

ازدواج های احمد شاملو و انتشار اشعار شاملو

ازدواج اول احمد شاملو در سال ۱۳۲۶ اتفاق افتاد كه نتیجه آن چهار فرزند به نام هاي سياوش، سيروس، سامان و ساقي است. در همين سال مجموعه اشعار شاملو «آهنگ هاي فراموش شده» از وي منتشر مي گردد. در سال ۱۳۳۰ شعر بلند ۲۲ و مجموعه اشعار شاملو «قطعنامه» و در سال ۱۳۳۲ «آهن و احساس» را به انتشار می رساند. در سال ۱۳۳۳ به جرم سياسي مدت چهارده ماه در زندان موقت شهربانی و زندان قصر زندانی مي گردد.
ازدواج دوم احمد شاملو در سال ۱۳۳۶ چهار سال بيشتر دوام نمي آورد و كار به جدايي و طلاق مي كشد، تا اينكه در سال ۱۳۴۱ با آيدا آشنا مي شود و اين آشنايي در سال ۱۳۴۳ به ازدواج با او ختم می شود.

اشعار احمد شاملو

احمد شاملو و ازدواج با آیدا سرکیسیان

آیدا سرکیسیان یا آیدا شاملو با نام واقعی “ریتا آتانث سرکیسیان” آخرین همسر احمد شاملو می باشد و در اشعار شاملو، به ویژه در دو دفتر آیدا، درخت و خنجر و خاطره و آیدا در آینه به عنوان معشوقه ی اشعار شاعر، جلوه‌ای ویژه دارد. شاملو درباره تأثیر فراوان آیدا بر زندگی شخصی خود به مجله فردوسی گفت: “هر چه می‌نویسم به خاطر اوست و به خاطر او… من با آیدا آن انسانی را که هرگز در زندگی خود پیدا نکرده ‌بودم پیدا کردم”
احمد شاملو در ۱۴ فروردین ماه ۱۳۴۱ با آیدا سرکیسیان آشنا می گردد. در این سالیان شاملو در توفیق کامل آفرینش هنری به سر می‌برد و بعد از این آشنایی دوره جدیدی از فعالیت‌های ادبی شاملو آغاز می گردد.

آیدا و احمد شاملو در فروردین ماه ۱۳۴۳ ازدواج می کنند و در ده شیرگاه (مازندران) اقامت می کنند و تا آخرین روز های حیات در کنار او زندگی مي نمايد. در این سال دو مجموعه از اشعار شاملو به نام های آیدا در آینه و لحظه ها و همیشه منتشر می شود و سال بعد نیز مجموعه ای دیگر از اشعار شاملو تحت عنوان آیدا، درخت و خنجر و خاطره! منتشر می گردد و در ضمن برای دفعه سوم عمل پژوهش و گردآوری کتاب کوچه شروع می شود.
در سال ۱۳۴۶ احمد شاملو سردبیری بخش ادبی و فرهنگی هفته نامه خوشه را عهده دار می شود. همکاری او با نشریه خوشه تا ۱۳۴۸ که نشریه به دستور ساواک تعطیل می شود، ادامه خواهد داشت. در همین سال احمد شاملو عضو کانون نویسندگان ایران می گردد. در سال ۱۳۴۷ او عمل روی غزلیات حافظ و تاریخ دوره حافظ را شروع مي نمايد. نتیجه همین مطالعات بعدها به انتشار دیوان جنجالی حافظ به روایت او می انجامد.
در اسفند ۱۳۵۰ شاملو مادر خویش را نیز از دست می دهد. در این سال احمد شاملو به فرهنگستان زبان ایران برای پژوهش و تدوینِ کتاب کوچه، دعوت می شود و به مدت 3 سال در فرهنگستان باقی می ماند.

بیشتر بخوانید >>>  حافظ: دیوان حافظ شیرازی+ده ها بیت شعر زیبای حافظ

اشعار احمد شاملو

پایان کار احمد شاملو

سال های پایانی عمر احمد شاملو اندک و زیاد در بی کسی گذشت که به او تحمیل شده بود. از سمتی مایل به خروج از قلمرو نبود و خود شاملو در این باره می انگارد: “راستش بار غربت سنگین تر از انرژی و تحمل من میباشد… چراغم در این آپارتمان می سوزد، آبم در این کوزه ایاز می خورد و نانم در این نطع می باشد.” از دیگر سو هیچ گونه رخصتی به اشعار شاملو و فعالیت های ادبی و هنری او داده نمی گردید و بیشتر اشعار شاملو از جمله کتاب کوچه سال ها در توقیف مانده بوده اند. بیماری شاملو نیز به شدت اذیتش می داد و با شدت گرفتن مریضی مرض قندش، و بعد از آن که در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۷۶، در بیمارستان ایران مهر پای راست او را از زانو قطع کردند روزها و شب های مشقت را طی کرد. البته در تمامی این دوران شغل ترجمه و به خصوص تدوین کتاب کوچه را ادامه داد و گاهی از او شعر یا مقاله ای در یکی از مجلات ادبی به چاپ می رسید. او در دهه 70 با شرکت در شورای بازنگری در طرز نگارش و خط فارسی در جهت تصحیح نمودن نحوه نگارش خط فارسی فعالیت کرد و تمام آثار تازه یا تجدید چاپ گردیده اش را با این نحو منتشر نمود.
سرانجام احمد شاملو در ساعت ۹ شب دوم مرداد ۱۳۷۹ دار فانی را وداع نمود. کالبد او در روز پنج شنبه ۶ مرداد از مقابل بیمارستان ایران مهر و با حضور ده ها هزار نفر از دوست داران شاملو تشییع شد و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده گشت. انجمن قلم سوئد، انجمن قلم آلمان، چند انجمن داخلی و بعضی محافل سیاسی پیام های تسلیتی به مناسبت ارتحال شاملو در این مراسم فرستادند.

اشعار احمد شاملو

دیدگاه شاملو درباره فردوسی و تاریخ ایران

در سال ۱۳۶۹ به درخواست «مرکز پژوهش و تحلیل مسائل ایران جلساتی در دانشگاه برکلی کالیفرنیا برگزار گردید که هدف آن، بررسی هنر و ادبیات و شعر معاصر پارسی بود. سخنران یکی از این جلسات احمد شاملو بود، که وی با بیان سخنانی پیرامون شاهنامه به مباحث زیادی دامن زد. احمد شاملو این سخنرانی را در نقد روش روشن فکری ایرانی و مسوولیت‌های آن بیان کرده و با طرح سوالی فرهیختگان ایرانی خارج از کشور را به اندیشه و یافتن پاسخ برای اصلاح و آینده ایران فرا خواند.
دیدگاه های شاملو درباره تاریخ ایران پیشاپیش در کتاب جمعه، در پانویس نوشتاری که قدسی قاضی‌نور درخصوص حذف مطالبی از کتاب‌های درسی پس از انقلاب به رشته تحریر درآورده بود، به مرحله چاپ رسیده بود ولی واکنش نسبت به آن ها، بعد از سخنرانی در دانشگاه برکلی نمایان گردید.
به خاطر ایراد سخنرانی در دانشگاه برکلی درباره فردوسی و تاریخ ایران برخی از هم عصران احمد شاملو، وی را مورد انتقاد قرار دادند که از آن جمله می توان به مهدی اخوان ثالث و فریدون مشیری اشاره نمود.

بیشتر بخوانید >>>  زندگینامه و زیباترین اشعار فریدون مشیری : شعر کوچه و شعر مادر

اشعار احمد شاملو

لیستی از اشعار شاملو

در بین سال های 1336 تا 1376 شمسی اشعار متعددی از شاملو منتشر گردید که در ادامه با هم مرور می کنیم : «در آستانه/۱۳۷۶» ، «باغ آينه/ ۱۳۳۹»، «آيدا در آينه» و «لحظه ها و هميشه/ ۱۳۴۳»،«ابراهيم در آتش/ ۱۳۵۲» ، «ققنوس در باران/ ۱۳۴۵»، «مرثيه هاي خاك/ ۱۳۴۸»، «شكفتن در مه/ ۱۳۴۹»،«آيدا: درخت و خنجر و خاطره/ ۱۳۴۴» ، «از هوا و آينه ها/ ۱۳۵۳»، «دشنه در ديس/ ۱۳۵۶»، «ترانه هاي كوچك غربت/ ۱۳۵۹»، «مدايح بي حوصله/ ۱۳۷۱» و «هواي تازه /۱۳۳۶». در ادامه زیباترین اشعار شاملو را یک به یک مرور می کنیم.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو

همانطور که پیش تر گفتیم بعد از شرح کامل زندگی نامه احمد شاملو به انتخاب برخی از زیباترین اشعار شاملو را یک به یک می خوانیم.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو : من و تو درخت و بارون

قطعه ی من و تو، درخت و بارون از دفتر آیدا در آینه انتخاب شده است و یکی از زیباترین اشعار شاملو محسوب می شود :

من بهارم تو زمين
من زمينم تو درخت
من درختم تو بهار
ناز انگشتاي بارون تو باغم مي‌كنه
ميون جنگلا طاقم مي‌كنه
تو بزرگي مث شب
اگه مهتاب باشه يا نه
تو بزرگي
مث شب
خود مهتابي تو اصلا،خود مهتابي تو
تازه،وقتي بره مهتاب و
هنوز
شب تنها
بايد
راه دوري رو بره تا دم دروازه روز
مث شب گود و بزرگي
مث شب
تازه ، روزم كه بياد
تو تميزي
مث شبنم
مث صبح
تو مث مخمل ابري
مث بوي علفي
مث اون ململ مه نازكي
اون ململ مه
كه رو عطر علفا،مثل بلاتكليفي
هاج و واج مونده مردد
ميون موندن ورفتن
ميون مرگ وحيات
مث برفایي تو
تازه آبم كه بشن برفا و عريون بشه كوه
مث اون قله مغرور بلندي
كه به ابراي سياهي و به باداي بدي مي‌خندی
من بهارم تو زمين
من زمينم تو درخت
من درختم تو بهار
ناز انگشتاي بارون تو باغم مي‌كنه
ميون جنگلا طاقم مي‌كنه

امیدوارم از این شعر احمد شاملو که یکی از زیباترین اشعار شاملو می باشد لذت برده باشید.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو : باور روزها

یکی دیگر از اشعار شاملو که برای شما از دفتر آیدا در آینه برگزیدیم شعر کوتاه اما پر محتوای باور روز ها می باشد که امیدواریم از این شعر شاملو نیز بهره ببرید :

می خواهم آب شوم در گستره ی افق
آنجا که دریا به آخر می رسد و آسمان آغاز می شود!
می خواهم با هر آنچه مرا در بر گرفته یکی شوم
حس می کنم و می دانم
دست می سایم و می ترسم
باور می کنم و امیدوارم
که هیچ چیز با آن به عناد بر نخیزد.
می خواهم آب شوم در گستره ی افق
آنجا که دریا به آخر می رسد و آسمان آغاز می شود!

شعر باور روز ها از اشعار شاملو به مسئله مهم امید و باور اشاره دارد که شاملو به زیبیی و ایجاز محتوای کلام را می رساند.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو : کشتن چراغ

یکی دیگر از اشعار شاملو که جنبه ی نقادانه به فضای اجتماعی دارد همین شعر زیبای شاملو هست که در ادامه با هم می خوانیم :

و عشق را
کنار تیرک راه بند
تازیانه می زنند
عشق را در پستوی خانه نهان باید کرد…
روزگار غریبی است نازنین…
آنکه بر در می کوبد شباهنگام
به کشتن چراغ آمده است
نور را در پستوی خانه نهان باید کرد…

امیدواریم از این شعر شاملو نیز لذت برده باشید.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو : یکی از زیباترین های احمد شاملو

شاید این شعر زیبای احمد شاملو را بتوان در زمره بهترین اشعار شاعران معاصر قرار داد. حتما این شعر شاملو را تا انتها مطالعه بفرمایید.

بیشتر بخوانید >>>  2 شعر بسیارزیبا از قیصر امین پور: شعرخدا و پایتخت درد+زندگینامه

دهانت را می بویند
مبادا که گفته باشی دوستت می دارم
دلت را میبویند
روزگار غریبیست نازنین
و عشق را
کنار تیرک راه بند
تازیانه می زنند
عشق را در پستوی خانه نهان باید کرد
در این بن بست کج و پیچ سرما
آتش را
به سوخت بار سرود و شعر
فروزان می دارند.
به اندیشیدن خطر مکن!
روزگار غریبیست نازنین
آن که بر در می کوبد شباهنگام
به کشتن چراغ آمده است.
نور را در پستوی خانه نهان باید کرد
آنک قصابانند
بر گذرگاه ها مستقر
با کنده و ساتوری خون آلود
روزگار غریبیست نازنین
و تبسم را بر لب ها جراحی می کنند
و ترانه را بر دهان
شوق را در پستوی خانه نهان باید کرد
کباب قناری
برآتش سوسن و یاس
روزگار غریبیست نازنین
ابلیس پیروز مست
سور عزای ما را بر سفره نشسته است
خدا را در پستوی خانه نهان باید کرد!

امیدوارم از این شعر شاملو که جزو اشعار انتقادی احمد شاملو می باشد لذت برده باشید.

اشعار احمد شاملو

اشعار شاملو : برف و عمر …

یکی دیگر از اشعار احمد شاملو که به زیبایی سفید شدن موی ادمی را به برفی تشبیه می کند که سر باز ایستادن ندارد.

نه

این برف را دیگر

سر باز ایستادن نیست

برفی که بر ابرو و موی ما می نشیند

تا در آستانه ی آیینه چنان در خویش نظر کنیم

که به وحشت

از بلندِ فریاد وار گداری

به اعماق مغاک

نظر بردوزی

شعری بود از شاملو با مفهوم غنیمت شمردن عمر!

اشعار احمد شاملو

اشعار عاشقانه شاملو : کیستی؟

شعری دیگر از شاملو با عنوان کیستی؟ که مخاطبش دوست و یار و همدم است :

کیستی که من
این گونه
به اعتماد
نام خود را
با تو می گویم
کلید  خانه ام را
در دست ات می گذارم
نان  شادی های ام را
با تو قسمت می کنم!
به کنارت می نشینم و
بر زانوی تو
این چنین آرام
به خواب می روم ؟
کیستی که من
این گونه به جد
در دیار رویاهای خویش
با تو درنگ می کنم ؟

شعری کوتاه و احساسی از احمد شاملو!

اشعار احمد شاملو

اشعار اجتماعی شاملو : لب بسته

اشعار اجتماعی احمد شاملو طرفداران زیادی دارد که در ادامه یکی از این اشعار شاملو را با هم می خوانیم.

بیابان را، سراسر، مه فرا گرفته است
چراغ قریه پنهان است
موجی گرم در خون بیابان است
بیابان، خسته
لب بسته
نفس بشکسته
در هذیان گرم عرق می ریزدش آهسته
از هر بند

بیابان را سراسر مه گرفته است می گوید به خود عابر
سگان قریه خاموشند
در شولای مه پنهان، به خانه می رسم گل کو نمی داند مرا ناگاه
در درگاه می بیند به چشمش قطره
اشکی بر لبش لبخند، خواهد گفت:
بیابان را سراسر مه گرفته است! با خود فکر می کردم که مه، گر
همچنان تا صبح می پائید مردان جسور از
خفیه گاه خود به دیدار عزیزان باز می گشتند

بیابان را
سراسر
مه گرفته است
چراغ قریه پنهانست، موجی گرم در خون بیابان است
بیابان خسته لب بسته نفس بشکسته در هذیان گرم مه عرق می ریزدش
آهسته از هر بند…

اشعار احمد شاملو

اشعار اجتماعی شاملو : مرگ نازلی

نازلی، عشق احمد شاملو و دلیل سرودن اشعار شاملو بود.

نازلی! بهارخنده زد و ارغوان شكفت
در خانه، زیر پنجره گل داد یاس پیر
دست از گمان بدار!
با مرگ نحس پنجه میفكن!
بودن به از نبود شدن، خاصه در بهار…
نازلی سخن نگفت،
سر افراز
دندان خشم بر جگر خسته بست رفت

لطفا اشتراک گذاری نمایید